Przygotowanie matki do porodu oraz pomoc psychologiczna w okresie połogu.

Ciąża jest złożonym zjawiskiem obejmującym wiele procesów. Procesów morfologicznych, fizjologicznych i co ważne – psychicznych. Dynamika procesów emocjonalnych doświadczanych przez kobietę, jest intensywna od początku ciąży  aż do jej końca, przy czym jest ona zależna od cech osobniczych, sytuacji życiowej, uwarunkowań społecznych i wsparcia otoczenia.
Ciąża to specyficzny stan, w którym dużą wagę odgrywają emocje nie tylko te pozytywne jak miłość, radość  z bycia przyszła mamą, ale też negatywne związane z burzą hormonów czy problemami życia codziennego.

Ciąża często jest postrzegana jako okres trudnego przełomu psychicznego ze względu na poród i cały okres okołoporodowy. Intensywność tego kryzysu psychicznego jest zróżnicowana i niezależna od tego, czy jest to pierwsza czy kolejna ciąża  kobiety.
W przypadku pierwszej ciąży bardzo ważne jest odpowiednie nastawienie psychiczne do tego, co nieznane. Zapoznanie się z mechanizmami, fizjologią i przebiegiem porodu, obalenie mitów i przesądów  jest również ważne jak uspokojenie matki, odpowiednie przygotowanie psychiczne i zapoznanie z metodami redukcji stresu. Konieczna jest również w wielu przypadkach pomoc w akceptacji zaistniałej sytuacji i zmian z tym związanych. Podobnie jest w przypadku kolejnych ciąż, szczególnie jeśli u kobiety przy wcześniejszych ciążach wystąpiły powikłania lub niepowodzenia  w przebiegu, tudzież komplikacje okołoporodowe, które trwale mogą pokazywać w negatywnym świetle okres ciąży,moment porodu i czas  połogu, co potęguje stres u rodzącej.

Oczekiwanie na narodzenie dziecka jest czasem pięknym ale zarazem trudnym dla obojga przyszłych rodziców. Rodzina jest komórką społeczną, którego członkowie funkcjonują w jasno określonych relacjach i ściśle  określonych zasadach. Zmiana spowodowana przybyciem nowego członka  rodziny powoduje reorganizację systemu panującego  dotychczas w związku.
Dokonujące się zmiany w relacjach między partnerami obejmują przeformułowanie ról społecznych,zmianę statusu,reorientację systemu wartości, reorganizacje życia codziennego oraz poszukiwanie nowych sposobów zaspakajania potrzeb. Przejście od schematu 1+1 do 2+ 1 lub 2+2, powoduje zmianę wzorców uczuciowości i intymności, co może być wyjątkowo stresujące w związkach, które przez dłuższy czas żyły bezdzietnie. Pomoc w ustaleniu nowego porządku,określenia na nowo relacji i zależności partnerskich pomiędzy rodzicami po raz pierwszy jest niezwykle istotna. Także ciąża nieplanowana wywołuje ogromny stres. Dotychczasowa wizja życia, plany na przyszłość, niejednokrotnie już ustabilizowana sytuacja rodzinna – wszystko ulega nagle załamaniu. Towarzyszy temu wiele negatywnych emocji: obawa, żal, niepewność, poczucie utraty kontroli nad własnym życiem,strach przed odpowiedzialnością za poczęte życie, lęk wywołany dużymi zmianami.
Jest to moment podejmowania życiowych decyzji zaakceptowania dziecka, pogodzenie się z nową rzeczywistością. Istotnym elementem tego procesu jest przyjęcie dziecka do swego życia bądź jego odrzucenie. Jeżeli ciąża została pozytywnie przyjęta przez kobietę i jej partnera, sytuacja powraca do równowagi, a przyszła matka rozwój swej ciąży przeżywa spokojnie. Jeżeli natomiast ciąża  nie została zaakceptowana to czas oczekiwania będzie przebiegał pod znakiem silnie negatywnych odczuć  wraz z towarzyszącym temu narastającym stresem,co znacznie utrudnia poród i okres połogu.

Według piśmiennictwa stan psychiczny kobiety w ciąży ma istotny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój dziecka w okresie  pre- i  postpalatalnym. Badania  USG w 27 i 28 tygodniu ciąży wykazały bezpośrednie zależności pomiędzy nastrojem kobiety w ciąży a zachowywaniem się płodu. Przeżywane przez kobietę stres, niepokój, silne negatywne emocje, a także zaburzenia psychiczne  mogą negatywnie wpłynąć na rozwój mózgu i osłabić rozwój poznawczy dziecka.
Przyczyniają się również do zaburzeń w zachowaniu dziecka, a także do słabszej koncentracji uwagi w pierwszych dwunastu miesiącach życia dziecka. Noworodki mogą być również bardziej rozdrażnione, płaczliwe, a ich układ nerwowy jest gorzej rozwinięty, co skutkuje w przyszłości opóźnionym  tempem rozwoju zdolności motorycznych. Badania ponadto wykazują, iż stres niepokój, obawy przeżywane w okresie ciąży mogą być przyczyną wielu okołoporodowych komplikacji, takich jak patologiczny przebieg porodu, zaburzenia psychiczne w połogu, zaburzony proces nawiązywania więzi emocjonalnej i trudności w relacjach matka – dziecko.

Stres osiąga swój najwyższy punkt tuż przed zbliżającym się porodem, szczególnie  w przypadkach kobiet  rodzących  po raz pierwszy. Słowo „ poród” kojarzy im się przede wszystkim z niewyobrażalnym bólem i cierpieniem, co sprawia, że z niepokojem czekają na jego początek.
Z tego powodu szczególnie  ważna jest właściwa opieka oraz wsparcie psychiczne kobiety ciężarnej udzielane przez męża, rodzinę i przyjaciół, ale przede wszystkim przez personel medyczny a nawet wsparcie psychoterapeutyczne.

Wydaje się właściwym, aby taki przygotowanie psychoterapeutyczne  rozpocząć w jak najwcześniejszym okresie  ciąży i kontynuować przez cały okres połogu, aż do  czasu ustabilizowania się relacji matki z dzieckiem.
Zadaniem psychoterapeuty jest przede wszystkim redukcja napięcia i stresu związanego z ciążą i samym porodem, co skutkuje poprawę przebiegu samej ciąży ( mniej stresu = mniej komplikacji), mniejsza ilością powikłań okołoporodowych zarówno u matki jak i u noworodka. Odpowiednie metody relaksacji, hartowanie nie tylko ciała, ale i ducha, podtrzymywanie dobrego nastroju, podniesienie samooceny ciężarnej, odpowiedni pozytywne wizualizacje pomagają w utrzymaniu komfortu psychicznego kobiety, co ma zdecydowanie bardzo dobre przełożenie na prawidłowy przebieg ciąży. Okres samego porodu jest kulminacja stresu i lęków w tym trudnym okresie. Ból wydaje się być dla części rodzących problemem najważniejszym, ale i on może być mniejszy  przy odpowiednim przygotowaniu rodzącej. Relaksacja, wyciszenie, redukcja stresu  pomaga w zachowaniu spokoju i ułatwia ścisłą współpracę z personelem medycznym.

Pomoc terapeuty w odpowiednim przeorganizowaniu życia rodzinnego, wskazanie ról i obowiązków w związku partnerskim po porodzie w układzie  2 + 1 bądź większym,także wydaje się być ważne a wczesne długotrwałe  przygotowanie często przynosi bardzo dobre efekty.

Zadaniem personelu medycznego w chwili rozpoczynającego się porodu jest wyjaśnienie pacjentce co się z nią dzieje i objaśnienie  jej, jakie  będzie postępowanie wobec niej podczas porodu. Zmniejsza się wówczas  lęk spowodowany niewiedzą. Poświęcając rodzącej czas na objaśnienie czynności, które będą miały miejsce utwierdzamy ją w przekonaniu, że otaczają ją ludzie którzy zrobią wszystko by czuła się bezpiecznie i komfortowo. Personel medyczny ma za zadanie wyjaśnić rodzącej, jak ma oddychać przy skurczach, co znacznie ułatwia poród.  Powinien dodawać jej otuchy, wspierać ją by odczuła zaangażowanie.

Ze względu na fakt, iż jest to trudny okres w życiu kobiety i na bardzo duże zmiany zachodzące w jej organizmie i psychice, szczególnie ważne jest by w trakcie okresu ciążowego, a w szczególności okołoporodowego otoczyć kobietę profesjonalna opieką  terapeutyczną.